बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने वायू प्रदूषण नियंत्रणासाठी जारी केलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे उल्लंघन केल्याप्रकरणी शहर व उपनगरातील तब्बल ५३ बांधकामांना ‘कामे थांबवा’ नोटीस बजावली आहे. बांधकाम स्थळांवर धूळप्रदूषण रोखण्यासाठी केलेल्या उपाययोजना अपुऱ्या असल्याचे आणि संवेदक­आधारित वायू गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) मोजणारी संयंत्रे बंद असल्याचे आढळल्यानंतर ही कारवाई करण्यात आली.

अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त (शहर) डॉ. अश्विनी जोशी यांनी स्पष्ट इशारा देत सांगितले की, AQI संयंत्र बंद आढळल्यास संबंधितांवर कठोर कारवाई करण्यात येणार आहे. प्रदूषणविरोधी नियमांचे काटेकोर पालन करणे बांधकाम व्यावसायिकांसाठी बंधनकारक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

वायू प्रदूषण नियंत्रणासाठी व्यापक उपाययोजना

महापालिका आयुक्त व प्रशासक श्री. भूषण गगराणी यांच्या निर्देशांनुसार व अतिरिक्त आयुक्त डॉ. जोशी यांच्या मार्गदर्शनात, उपायुक्त (पर्यावरण) अविनाश काटे यांच्या देखरेखीत विविध उपाययोजना राबवण्यात येत आहेत. यामध्ये—

• स्वच्छ इंधनावर बेकरी व स्मशानभूमींचे क्रियान्वयन
• सार्वजनिक वाहतुकीसाठी इलेक्ट्रिक बसेसचा वाढता वापर
• राडारोडा प्रक्रिया प्रणालींची काटेकोर अंमलबजावणी
• मिस्टींग मशीनद्वारे नियमित पाणी फवारणी

१५ ऑक्टोबर २०२४ रोजी मार्गदर्शक तत्त्वांची घोषणा

महापालिकेने २८ मुद्यांचा समावेश असलेली सर्वंकष मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. त्यात—

• बांधकाम परिसराला पत्र्यांचे कुंपण
• हिरवे आच्छादन (ग्रीन नेट)
• धूळ नियंत्रणासाठी पाणी फवारणी
• राडारोड्याची शास्त्रोक्त साठवण
• धूरशोषक यंत्रांची बसवणूक
• AQI मोजणी यंत्रणा बसविणे
  यांचा समावेश आहे.

भरारी पथकांचा तपास आणि कारवाई

महापालिकेने वॉर्ड स्तरावर ९५ भरारी पथके नियुक्त केली असून, वाढत्या प्रदूषण पार्श्वभूमीवर १५ ऑक्टोबरनंतर तपास मोहीम गतीमान करण्यात आली.
२६ नोव्हेंबर २०२५ पर्यंत दिलेल्या नोटीसांमध्ये—

• जी दक्षिण विभाग – १७ (सिद्धार्थ नगर)
• ‘ई’ विभाग – ५ (माझगाव परिसर)
• पी उत्तर – ३१ (मालाड पश्चिम)
  या बांधकामांचा समावेश आहे.

AQI संयंत्रांची स्थिती चिंताजनक

डॉ. जोशी यांनी आज घेतलेल्या आढाव्यात—

• एकूण ६६२ AQI सेन्सर संयंत्रे बसविण्यात आली असून
• आणखी २५१ संयंत्रे बसविण्याची प्रक्रिया सुरू आहे
• ४०० संयंत्रे महापालिकेच्या डॅशबोर्डशी संलग्न
• त्यापैकी ११७ संयंत्रे निष्क्रिय असल्याचे आढळले

निष्क्रिय संयंत्रांवर तातडीने कारवाई करण्यात येईल, असे त्यांनी जाहीर केले.

बेकरी देखील प्रदूषणाचे घटक

मुंबईतील ५९३ बेकरींपैकी केवळ २०९ बेकऱ्या स्वच्छ इंधनावर चालत होत्या. महापालिकेच्या प्रयत्नांमुळे—

• ५७ बेकऱ्या स्वच्छ इंधनाकडे वळल्या
• मागील सहा महिन्यांत ७५ बेकऱ्यांनी बदल स्वीकारला
• ८८ बेकऱ्यांनी महानगर गॅससाठी अर्ज दाखल केले

महापालिकेचे आवाहन

वायू प्रदूषणास कारणीभूत घटकांवर कारवाई सातत्याने सुरूच राहणार असल्याचे महापालिकेने स्पष्ट केले.
बांधकाम व्यावसायिकांनी कोणत्याही प्रकारे प्रदूषण वाढेल असे कृत्य टाळावे आणि महापालिकेने जारी केलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे काटेकोर पालन करावे, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.