मुंबई – महाराष्ट्रातील लोककला परंपरेतील विलक्षण योगदानाचा गौरव करण्यासाठी दिल्या जाणाऱ्या राज्य सांस्कृतिक पुरस्काराला आता लोककवी वामनदादा कर्डक यांचे नाव देण्यात आले आहे. सांस्कृतिक कार्य विभागाने 27 नोव्हेंबर 2025 रोजी याबाबतचा अधिकृत शासन निर्णय जारी करून ही घोषणा केली.

यापुढे हा पुरस्कार ‘लोककवी वामनदादा कर्डक राज्य सांस्कृतिक पुरस्कार – लोककला क्षेत्र’ या नावाने दिला जाणार आहे.

लोककलेला योग्य प्रतिष्ठा

राज्यातील लोककला आणि लोकसाहित्यावर कार्य करणाऱ्या कलावंतांचा सन्मान करण्यासाठी दरवर्षी राज्य सरकारतर्फे सांस्कृतिक पुरस्कार प्रदान केले जातात. या पुरस्काराला मान्यवर व्यक्तिमत्वाचे नाव देण्याचा प्रस्ताव काही काळ प्रलंबित होता. सामाजिक परिवर्तनाचे सबलीकरण करणाऱ्या वामनदादा कर्डक यांच्या दीर्घ, प्रभावी आणि लोकाभिमुख योगदानाचा गौरव करण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आल्याचे विभागाकडून सांगण्यात आले.

लवकरच या नव्या नावाने सुधारित नियम व पुरस्कार जाहीर होणार आहेत.

लोककवी वामनदादा कर्डक : लोकसंस्कृतीचे जनकवी

लोककला, लोकपरंपरा आणि सामाजिक चळवळीशी निगडित असलेले वामनदादा कर्डक (1914–2004) हे महाराष्ट्राच्या लोकसाहित्य क्षेत्रातील तेजस्वी नाव. दलित साहित्य चळवळीचे सांस्कृतिक पुरस्कर्ते, तर सामाजिक बदलाचे प्रभावी प्रवर्तक म्हणून त्यांचे कार्य विशेष मानले जाते.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या विचारांचे लोकाभिमुख दर्शन त्यांच्या काव्यातून दिसते.

धारदार आशय, सशक्त शब्दरचना आणि लोकभाषेतील ओघवती शैली ही त्यांच्या काव्याची वैशिष्ट्ये.

गीत, पोवाडे आणि लोकसंगीताच्या माध्यमातून त्यांनी लोकजागरणाचे कार्य करत महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक प्रवाहावर कायमस्वरूपी ठसा उमटवला.

राज्य सरकारचा हा निर्णय वामनदादांच्या सांस्कृतिक वारशाला योग्य सन्मान देणारा ठरला असून लोककला क्षेत्रासाठीही हा निर्णायक आणि प्रेरणादायी टप्पा मानला जात आहे.