उन्हाळ्यात मधुमेहाचे व्यवस्थापन
वातावरणातील उष्मा वाढला असेल किंवा सुटीचा आनंद घ्यायला गेला असाल, तर उष्णतेच्या शरीरावर होणाऱ्या परिणामांबाबत काळजी घेणे आवश्यक आहे. जेव्हा पारा चढतो, तेव्हा विशेषतः मधुमेहींनी जास्त काळजी घेण्याची गरज असते. अति उष्णतेचा रक्तशर्करेवर परिणाम होऊ शकतो. अति उन्हाळ्यामुळे औषधे आणि चाचणी उपकरणेही खराब होऊ शकतात. हिवाळ्यात आणि उन्हाळ्यात मधुमेहींनी काळजी घेण्याची गरज असते.
उन्हाळ्यातील अति उष्म्यामुळे रक्तातील साखरेच्या पातळीवर परिणाम होतो. त्यामुळे त्या व्यक्तीला खूप घाम येतो. त्या व्यक्तीच्या शरीरातील पाण्याची पातळी कमी होण्याची शक्यता असते. शरीरातील साखरेचे प्रमाण वाढू शकते. परिणामी सातत्याने लघवीला जाण्याची भावना होते. त्यातून रक्तातील साखर अधिक वाढते.
वाढलेल्या तापमानाचा औषधांवर आणि इतर मधुमेह व्यवस्थापन उपकरणांवर प्रतिकूल परिणाम होतो. अति उष्णतेमुळे औषधांचे परिणाम टिकून राहत नाही. दर्जा खालावतो आणि त्यांचा प्रभाव कमी होतो, ती निरुपयोगी होतात.
१. द्रवपदार्थ भरपूर प्रमाणात घ्या. उन्हाळ्यात डिहायड्रेशन पटकन होते. शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होते, तेव्हा रक्तातील साखर घट्ट होते. कारण मूत्रपिंडांमधून वाहणाऱ्या रक्ताचे प्रमाण कमी असते. रक्त कमी असल्याने मूत्रावाटे अतिरिक्त साखर काढून टाकण्यासाठी मूत्रपिंडे सक्षमपणे कार्य करू शकत नाहीत. मधुमेहींनी उष्ण हवामानात द्रवपदार्थ अधिक प्रमाणात घ्यावेत. दिवसभरात पाणीसुद्धा नियमितपणे प्यावे.
२. औषधे आणि संबंधित उपकरणे सांभाळा - उन्हाळ्यातील वाढलेल्या तापमानाचा मुधमेहाची औषधे, ग्लुकोज मीटर आणि डायबेटिस टेस्ट स्ट्रिप्सवर परिणाम होतो. जेव्हा हवा उष्ण असते, तेव्हा इन्सुलिन आणि इतर औषधांचा दर्जा खालावतो. ही औषधे बर्फाचा पॅक असलेल्या कूलरमध्ये बाळगा. उन्हातील कार, स्विमिंग पूलच्या शेजारी, थेट सूर्यप्रकाशात किंवा समुद्रकिनाऱ्यावर ठेवू नका. टेस्ट स्ट्रिप्सबाबतही अशीच काळजी घ्यावी.
३. रक्तातील साखरेची पातळी नियमित तपासा - उष्ण तापमानात शरीरात इन्सुलिन वापरण्याच्या यंत्रणेत बदल होतो. त्यामुळे मधुमेहींनी रक्तातील साखरेचे प्रमाण वारंवार तपासून इन्सुलिनचा डोस व्यवस्थित घ्यावा.
४. उन्हापासून लांब रहा- मधुमेहाचे व्यवस्थापन करण्यात व्यायामाची महत्त्वाची भूमिका असते. पण उन्हामध्ये अधिक दमवणारे व्यायामप्रकार करण्याचा सल्ला डॉक्टर देत नाहीत. त्यामुळे उन्हाची तीव्रता कमी असताना बाहेर पडणे केव्हाही योग्य.